Sırbistan’da Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’in partisi tarafından 12 yıllık iktidarın sona erdirildiği seçim yenilgisi, ülkedeki medya kuruluşlarında da bir dönüşüm sürecini başlattı. Öğrencilerin önderliğinde kurulan Öğrenci Listesi’nin (Student List) kazandığı seçimlerin ardından, devlet televizyonu Radio Television Vojvodina (RTV), geçmişteki taraflı yayınları sebebiyle kamuoyundan özür diledi.
Ülkenin kuzeyindeki Voyvodina bölgesinde yayın yapan kanalın haber sunucusu Goran Eror, canlı yayında yaptığı açıklamada, gazetecilik sorumluluklarını yıllarca yerine getirmediklerini kabul etti.
Eror, “Uzun süre görevimizi ifa edemedik. Sessiz kaldık, göz ardı ettik, olayları tek taraflı sunduk ve sormamız gereken soruları sormadık. Bu nedenle izleyicilerimizden özür diliyoruz” şeklinde konuştu.
Seçim sonuçlarının ardından RTV’de ilk üst düzey istifa da gerçekleşti. Kanalın Genel Yayın Yönetmeni Vekili Nenad Čačić görevinden ayrıldı.
Kanal yönetimi ayrıca seçim gecesi yayınlamadığı görüntüleri ertesi gün ana haber bülteninde gösterdi. Öğrenci Listesi’nin zaferini kutlayan binlerce kişinin görüntüleri, haber bülteninin başlangıcında yer aldı.
Siyasi analistler, yeni yönetimin yolsuzlukla mücadele ve devlet kurumlarının siyasi etkiden arındırılmasına yönelik kapsamlı değişikliklere gidebileceğini belirtiyor. Özellikle medya ve yargı kurumlarında üst kademe görev değişikliklerinin yaşanabileceği düşünülüyor.
PROTESTOCULAR TELEVİZYON KANALINI BASTI
Seçim zaferinin ardından iktidara yakın yayın politikalarıyla eleştirilen diğer medya kuruluşları da protestoların hedefi haline geldi.
Pazartesi akşamı yaklaşık 30 gösterici, Informer TV’nin haber merkezine girdi. Kanalın canlı yayını sırasında içeri giren protestocular, televizyonun sahibi ve Genel Yayın Yönetmeni Dragan Vučićević’in etrafını sardı.
Göstericiler, “Özgür Sırbistan’da işler böyle yürür” ve “Vučić şimdi nerede?” sloganlarını haykırdı. Bazı protestocular ise Vučićević’in tutuklanmasını istedi.
Sırbistan’daki öğrenci hareketi, kamu yayıncısı Sırbistan Radyo Televizyonunun (RTS) üst yönetimini de istifaya çağırdı.
Öğrenciler, Vučić yönetimi boyunca RTS’nin protestoları yeterince haberleştirmediğini ve iktidarın söylemlerini sorgulamadan yayımladığını iddia etti.
Salı günü yayımlanan açık mektupta, “RTS Genel Müdürü’nün, yardımcısının, haber yayınlarından sorumlu genel yayın yönetmenlerinin ve tüm haber editörlerinin istifasını talep ediyoruz” denildi.
Ayrıca açıklamada öğrencilere ve farklı görüşlere sahip yurttaşlara yönelik hakaret içeren ifadelerin eleştirel bir süzgeçten geçirilmeden yayımlanmasının kabul edilemez olduğu vurgulandı.
RTS’nin seçim gecesindeki yayın politikası da eleştirilerin odağı haline geldi. Vučić’in yenilgiyi kabul etmesinin ardından kanal, başkent Belgrad’daki gelişmeleri aktarmayı durdurdu. Buna karşın binlerce kişi sabahın ilk saatlerine kadar sokaklarda seçim sonucunu kutlamaya devam etti.
İKİ YILLIK PROTESTOLAR İKTİDAR DEĞİŞİKLİĞİYLE SONUÇLANDI
Sırbistan’daki siyasi dengeleri değiştiren süreç, Kasım 2024’te Novi Sad kentindeki tren istasyonunda beton sundurmanın çökmesiyle başladı. Facianın 16 kişinin yaşamını yitirmesine yol açması ülkede büyük bir tepki yarattı.
Olay sonrasında yolsuzluk, kamu ihalelerinde usulsüzlük ve denetim eksikliği iddialarıyla başlayan gösteriler kısa sürede ülke geneline yayıldı.
Üniversite öğrencilerinin öncülük ettiği protestolar zamanla Vučić yönetimine karşı geniş katılımlı bir toplumsal harekete dönüştü.
Yaklaşık iki yıl süren eylemler pazar günü yapılan seçimlerle iktidar değişikliği ile sonuçlandı.
Oyların neredeyse tamamının sayıldığı seçimlerde Öğrenci Listesi %52.8 oy alarak büyük bir başarı elde etti.
Bunun sonucunda hareketin 250 sandalyeli parlamentoda yaklaşık 140 milletvekilliği kazanması bekleniyor. Bu durum Öğrenci Listesi’ne diğer partilerle koalisyon kurmadan hükümet oluşturma fırsatı tanıyor.
Belli bir siyasi lider etrafında örgütlenmeyen hareketin hafta içinde başbakan adayını açıklayarak hükümeti kurması bekleniyor.
Yeni yönetimin öncelikleri arasında yolsuzlukla mücadele etmek, kamu kurumlarının bağımsızlığını güçlendirmek ve medya üzerindeki siyasi baskıları sona erdirmek bulunuyor.
MACARİSTAN’DA DA BENZER BİR ÖZÜR GELMİŞTİ
Sırbistan devlet televizyonunun özür açıklaması Macaristan’da Viktor Orbán’ın Fidesz partisinin nisan ayında seçimleri kaybetmesinin ardından yaşanan benzer bir durumu hatırlatıyor.
Macaristan’ın ana devlet televizyonu seçimlerden üç ay sonra ekranını karartarak izleyicilerine bir özür mesajı yayımlamıştı.
Siyah ekran üzerinde “Kamu medyası yalan söyleyemez. Yıllarca yalan söylediğimiz için özür diliyoruz” ifadeleri yer almıştı.
Sırbistan’daki medya kuruluşlarının bağımsızlığı uzun zamandır tartışılan bir konu olmuştur.
Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) tarafından hazırlanan 2026 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’nde Sırbistan 180 ülke arasında 104’üncü sırada yer almaktadır.
Böylece ülke bu sonuçla endeksteki en düşük sıralamasına gerileyerek Avrupa Birliği ve Balkanlar bölgesinde basın özgürlüğü açısından en kötü performansı sergileyen ülke olmuştur.